Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası

Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası


Hayat standartları, teknoloji ve çağımızın hızlı gelişimi bireylerin tüketim alışkanlıklarını da etkilemekte ve farklı arayışlara yönlendirmektedir. Bu arayışlarda temel etkenler çevre duyarlılığı, sağlık gereksinimleri, inanç gerekleri ve dostlarımız olan hayvanlara duyulan saygı ön plandadır.


Toplumların farklı kültür ve yaşam tarzı arayışları eski çağlardan beridir devam etmekte ve günümüzde de çeşitlendiği görülmektedir. Gelişen toplumlarla beraber tüketicilerde bilinçlenmekte ve bu bilinç doğrultusunda hayatın önemli unsuru olan beslenme konusunda da farklı arayışlarla beslenme düzenlerinde de farklılaşma ve değişim oluşmuştur. Bu değişimlerin en önemlilerinden olan ve hayvansal et ve et ürünlerini hayatından çıkaran Vegan, Vejetaryen kültürüdür ve yaygınlaşan bir tercih haline gelmektedir.


İnsanoğlu, dünyadaki doğal kaynaklarının sınırsız olmadığını ve kaybetmemek için korunması gerektiğinin farkına varması da Vegan, Vejetaryen kültürünün gelişmesini yaygınlaştırmıştır. Sadece çevre değil hayvanların da insanoğlu için değerli olduğu ve insanlar tarafından kötü muameleye maruz bırakılmalarının da önüne geçilmesi Vejetaryen kültürünün değerlerinden olmuştur .


Hayvancılık sektörünün her geçen gün daha da artan tüketici talepleri karşılamasında yaptığı vahşi uygulamalar, hayvanlara eziyetin kamuoyuna yansımaları, üreticilerin uyguladığı metotların da hayvan dostu tüketicilerde kabul edilemez duruma gelmiştir. İşte bu hassasiyetler ve inanç kriterleri de toplumun bir kesiminin beslenme ve yaşam şekillerini farklılaştırmasına neden olmuştur.


Vejetaryen yaşam kültürü ayırt edici işaretleme fikri aslında 1970 yılında doğmuştur. 1985 yılında Prof. Bruno Nascimben adlı İtalyan bilim adamı bu yaşam ve beslenme çeşidinin ayırt edilmesi için bir işaretleme geliştirmiş ve ücretsiz olarak dağıtmıştır. 1996 yılında işaretin kullanımının çoğalması bu yaşam kültürünü bir felsefe haline getirmiştir. Bu kültürden etkilenen bir diğer tarafta üretici olmuştur. Üreticiler toplumun bu kesimlerini de kazanmak için istenen taleplerde üretimler yapmaya başlamış ve gün geçtikçe ürün çeşitliğine önem vermişlerdir. Günümüze kadar gelen bu süreçte artık neredeyse tüm taleplerin karşılanabildiği yaygın olarak bulunabilen bitkisel yaşamı sürdürecek ürün yapısı gelişmiştir.


Hayvan kökenli et ve et ürünleri tüketimini yasaklayan, et harici hayvansal ürünleri farklılaştırarak kombine ederek tüketen tüketici taleplerinin üretilmesi ile tüketim alışkanlıklarının ürün bazında karşılanmasının kurumsal olarak tescil edildiği belgeye “Vejetaryen Belgesi/Sertifikası” denmiştir.


Hayvan kökenli et ve et ürünleri tüketimini yasaklayan, et harici hayvansal ürünleri farklılaştırarak kombine ederek tüketen veya hayvansal ürünleri tümü ile hayatından çıkaran ve tüketici taleplerinin üretilmesi ile tüketim alışkanlıklarının ürün bazında karşılanmasının kurumsal olarak tescil edildiği belgeye “Vegan Belgesi/Sertifikası” denmiştir.


Kriter ve tiplerin tüketim tercih durumlarına göre şekillenen değerlendirmenin her iki yapı için nihai aşamada belgelendirmesinde verilen belgenin ortak adına da “Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası” denmiştir.


ISQ Belgelendirme, bu işaretlemeye bir standart yapı kazandırmak için, Doğal Gıda Standartları arasında yer alacak, ISQ-NAP 7 Vegan-Vejetaryen Standardını oluşturmuştur.


ISQ-NAP 7 Vegan-Vejetaryen Standardı uluslararası geçerlilik ve tanınma ihtiyaçlarını, NATACCS-Uluslararası Doğal Akreditasyon Organizasyonu(Natural Accreditation Service) tarafından akreditasyon programına aldırılmış, uluslararası geçerli akreditasyona sahip bir sertifikasyon kategorisi olarak 2017 yılı Belgelendirme işlemleri başlatılmıştır.


Vegan Nedir ?


1944 yılında Elsie Shrigley ve Donald Watson tarafından Vejetaryen kelimesinden türetilmesi ile Vegan kelimesi ortaya çıkmıştır.


Menşei hayvan olan ürünlerin hayatlarından çıkarıldığı ve Bitkisel yaşam ve Vejetaryen beslenmenin tercih edildiği beslenme ve yaşam tipine “Vegan” denir.


Fertlerin beslenme tercihlerini ve yaşam tarzlarını, hayvan ürünlerini hayatlarından çıkartarak, bitkisel gıda ve bitkisel ürünlerle beslenenen ve yaşayanlarına “Vegan” veya “Veganlık” denilmektedir.


Veganlar, Veganlıkta, et ve et ürünleri, süt ve süt ürünleri, yumurta ve bal ile birlikte hayvan kaynaklı, deri, süet, yün ve ipek gibi gıda dışı ürünleri de kullanmazlar. Veganlık, çevre dostu, sağlıklı beslenme, inanç gibi nedenlerle birlikte bu kültürün açıklanmasına “Hayvanlara Saygı” demiştir.


Veganlık ta bitkisel kaynaklı besin tercihleri, inanç ve bu inanç yapısına göre değerlendirilmesinden dolayı çeşitlilikte görülmektedir. Bu çeşitliliklerde beslenme, sadece sebze, meyve, tahıl ve kuru baklagiller ile olurken bazıların da sadece tahıl ürünleriyle olmaktadır. Vegan beslenme gıdaları olarak, nohut, mercimek, bezelye, fasulye, barbunya, sebzeler, tüm yeşil bitkiler, soya ürünleri, ceviz, fıstık, badem, fındık işlem görmemiş kuruyemişler, kuru meyveler, zeytin ve zeytinyağı, keten tohumu yağı, ceviz yağı, fıstık yağı, fındık yağı gibi bitkisel yağlar, pirinç, yulaf, kinoa, kuskus, bulgur, mısır gibi tahıllar, tofu, soya ürünleri, bitter çikolata ve bu ürünlerinin kullanıldığı pizza, kurabiye, köfte, hamburger ve tatlı türleridir.


Vegan, beslenme dışında yaşamında; tekstilde, ayakkabıda, deri ürünlerinde, kimya ve kozmetik ürünlerinde, enerjide, ilaçta ve turizmde de hayvansal kökenli tercihlerde yapmaz.


Üreticiler bu tercihler doğrultusunda bu kitleler içinde ilgili sektörlerde vegan ürünler üretimi yapmakta ve yaygınlaştırmaktadırlar.


Veganlığın Tarihi Gelişimi


1944 yılında Elsie Shrigley ve Donald Watson tarafından Vejetaryen kelimesinden türetilmesi ile Vegan kelimesi ortaya çıkmıştır. Bu tanım ile et, et ürünleri, süt, süt ürünleri, yumurta, bal gibi gıda ve gıda dışı deri, süet, yün, ipek vb. ürünlerin de kullanımını yasaklayan “Veganlık” kültürü doğmuştur.


Profesör Bruno Nascimben, 1985 yıllında tasarladığı bir sembolle işaretlemeye başlayarak bu kültürün gelişmesini sağlamıştır. Prof. Bruno Nascimben bu işareti işletmelere ücretsiz olarak kullandırtmış ve kuruluşların kullanımının yaygınlaşmasını başlatmıştır.


1996 yılından itibaren artan sayıda kullanıma geçen sembol, kuruluşların kendilerini, bu tercihleri yapan tüketicilere ifade etmelerini ve tüketicilerin taleplerini karşılama konusunda işaret kullanımının da önemli hale gelmesini sağlayarak sertifikasyonun gelişimine neden olmuştur.


Vegan Beslenme Nasıldır ?


Vegan beslenme de bitkisel besin tercihleri de inanç farklılıklarına göre şekillenmektedir. Bu farklılıklar sadece sebze, meyve, tahıl ve kuru baklagiller yer alırken bazıları sadece tahıl ürünleriyle olmaktadır.


Vegan beslenme gıdalarını, nohut, mercimek, bezelye, fasulye, barbunya, sebzeler, tüm yeşil bitkiler, soya ürünleri, ceviz, fıstık, badem, fındık gibi işlem görmemiş kuruyemişler, kuru meyveler, zeytin ve zeytinyağı, keten tohumu yağı, ceviz yağı, fıstık yağı, fındık yağı gibi bitkisel yağlar, pirinç, yulaf, kinoa, kuskus, bulgur, mısır gibi tahıllar, bitter çikolata, tofu, soya, soya ürünleri ve bu ürünlerden yapılan pizza, köfte, hamburger, kurabiye ve tatlı türleri oluşturur. Vegan kültüründe yer alan beslenme unsurlarının çeşitlenmesini de vegan gıdaların işlenmesinde elde edilen, soya sütü, tofu veya soya sütüyle yapılmış peynir, nişastalı ve patatesli ya da kabakla yapılmış püreler, vegan maya ve soya sütüyle yapılan vegan yoğurdu, vegan burgerler, pizzalar, dondurmalar ve kurabiyeler gibi ürünler sağlar. Vegan kültürünü temsil eden beslenme piramidi yapısı su temelli olarak oluşmuştur. Günlük tüketilmesi gereken günlük su miktarı en az 8-10 bardak arasıdır, gıda miktarları ise, 3-5 porsiyon sebze, 3-4 porsiyon meyve ve 6-11 porsiyon tahıl ürünü kısıtlamasız şekildedir. Yağlar, tatlılar ve kuru yemişler az miktarlarda olması koşuluyla, arada bir tüketilebilmektedir. Et, süt, peynir gibi gıdaların yerine tüketilen besinlerin 2-3 porsiyon ve orta miktarda, aynı şekilde baklagillerin de yine aynı miktarda 2-3 porsiyon yenilmesi de ihtiyacı karşılayacak ölçüyü oluşturmaktadır.


Vegan tüketicileri vegan ürünlere çok kolay olmasa da genellikle ulaşmaktadırlar. Günümüz koşullarında, marketler, restoranlar, mağazalar ve ilgili sektörlerde bu tarz ürünleri hatta çok çeşitleriyle bulmak mümkündür.


Vejetaryen Nedir ?


Vejetaryen kelimesi Latince “Vegetus” tan gelmektedir. 1842 yılında yapılan tanımda ise, canlı, sağlıklı, hayat dolu anlamı ifade etmektedir.


Hayvansal besin kaynakları et ve et ürünlerinin kesinlikle tüketilmediği ancak farklı kombinasyonlarda hayvansal ürünlerin (süt, yumurta, bal, yün, ipek, deri vb. gibi) tüketildiği beslenme tipine uygun beslenen fertlere “Vejetaryen” denir.


Vejetaryenlik Nedir ?


Et ve et ürünlerinin tüketilmediği, ilaveten balık ya da kümes hayvanlarının tüketilmediği ancak hayvansal ürünlerden süt ürünleri, bal ve yumurtanın ise isteğe bağlı olarak farklı kombinasyonlarda tüketildiği beslenme şekline “Vejetaryenlik” denir.


Et ve Etten yapılma ürünleri tüketmemeye dayalı olan kültürde 6 ayrı grup kategorisi/tipi yer almaktadır.


Vejetaryenlik Kategorileri/Tipleri Nelerdir ?


•Pesketeryan: Kırmızı et ve tavuk eti tüketmez, süt, süt ürünleri, yumurta ve balık yiyen kategoridir/tiptir.


•Semi-Vejetaryen: Hayvansal olarak sadece kırımızı et tüketmez, süt, süt ürünleri, bal, yumurta, tavuk ve balık yiyen kategoridir/tiptir.


•Lakto-Ovo Vejetaryen: Hayvan eti tüketmez, süt, süt ürünleri ve yumurta yiyebilen kategoridir/tiptir.


•Lakto Vejetaryanler: Hayvan eti ve yumurta tüketmez, yumurtayı hayatın başlangıç kaynağını olarak görür, süt ve süt ürünleri yiyebilen kategoridir/tiptir.


•Ovo Vejetaryenler: Hayvan eti, süt ve süt ürünlerini tüketmez, yumurta yiyebilen kategoridir/tiptir.


•Vegan: Hayvansal kökenli her türlü et ve et ürünleri, yumurta, süt ve süt ürünleri gibi hayvansal gıdaları hiç tüketmez, Gıda dışı hayvansal ürünlerden elde edilen ürünleri, giysileri ve eşyaları kullanmadan yaşayan kategoridir/tiptir.


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Nedir ?


Dünya’ da ISQ Belgelendirme gibi bu kültür için üretilen ürün ve/veya hizmetleri tescilleyen ve bu yaşam kültürüne katkıda bulunan kuruluşlar bulunmaktadır.


Bu kuruluşlar karşımıza ya tescil ya akreditasyon ya da bir sivil toplum organizasyonu şeklinde çıkar.


Belgelendirme kuruluşların belge talebi olan müşteri kuruluş ürünlerinde yapacağı tescil faaliyetleri, ISQ-NAP 7 Vegan-Vejetaryen standardı/kriterleri gereklerini karşılayıp karşılamadığının ortaya çıkarılmasını, ürünlerin ve üretimin kontrol altına alınmasının sağlanmasını ve bu faaliyetler ile bu kültürün ve tüketicinin güven kazanmasının sembolleştirildiği işlemler bütününün çıktısı olan sertifikaya “Vegan-Vejetaryen Belgesi” denir.


Yapılan bu tescil ve belgelendirme işleminine “Lisanslama” da denir.


Vegan İle Vejetaryen Belgesi Nasıl Ayırt Edilir ? / Farkları Nedir ?


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikasına sahip olmak isteyen kuruluşlar başvuru aşamasında talep etmiş oldukları belge kapsamı için üretmiş oldukları ürünlerin içeriklerini ve kullandıkları katkı maddelerini ISQ Belgelendirmeye başvuru aşamasında bildirirler. Kuruluşun belgelendirilecek son ürününün içerikleri ISQ başvuru departmanı tarafından inceleme ve değerlendirme işlemlerinden geçer. Daha sonra ürün içeriklerinin ISQ-NAP 7 “Vegan” veya “Vejetaryen” kriterlerinden(Kategori/Tip) hangisine uygun ise uygunluğu sağlayan vejetaryen kriterlerine(Kategori/Tip) göre “Vegan Belgesi” ya da “ Vejetaryen Belgesi” olarak ayırt edilir. Yapılan ayrım belge farklarınıda ortaya çıkarır.


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Nereden Alınır ? / Belge Veren Kuruluşlar


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası, yetkili ve akreditasyona sahip ISQ-NAP 7 standardını da oluşturan otorite kuruluş ISQ Belgelendirmeden alınır. Farklı alternatifler için uluslararası tanınan ve denetim, sertifikasyon altyapısı olan vegan dernekleri de değerlendirilebilir.


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Alım Süresi/ Belge Ne Kadar Zamanda Alınır ?


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası süresi, ISQ belgelendirme süreç aşamalarının sonuçlandırılmasına bağlı olarak, başvuru alım, inleme ve değerlendirmenin yapılması, denetim ve denetim sonucu çıkabilecek uygunsuzlukların kapatılması aşamaları dahil yaklaşık 1 ya da 3 hafta arasında değişmektedir. Çok kalabalık ve kompleks durumlar için bu süre, proses ve ürün yapısı göz önünde bulundurularak 2 ila 13 haftaya kadar da çıkabilmektedir.


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Nasıl Alınır ?/Belgelendirme İş Akışı


Vegan-Vejetaryen Belgesi, ISQ Vegan, Vejetaryen Belgelendirme süreci iş akışı aşamalarının uygulanması ile alınır.


Bu uygulama;


Üretici kuruluşun başvuru aşaması, teklif ve sözleşme aşaması ile süreç akışı başlar. Daha sonra denetim ve kontrol aşamasına geçilir. Üretim, ürün içerik ve aşamaları, görsel ve deneysel metodlar ile kontrol edildiği uygunluk durum tespit faaliyetlerinin yapıldığı denetim ve kontrol aşamasınıda uygun olarak tamamlayan kuruluşa Vegan-Vejetaryen Belgesi verilir.


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Fiyatı


Başvuru aşamasında ISQ ile Belge talebi olan Müşteri kuruluş arasında bilgi alışverişi SONUCUNDA verilen teklifte, üretici altyapısı, ürün içeriği ve ürün çeşitliliği, üretim süreci, üretim tesis çevre yapılarına göre oluşturulan denetim süresi, ISQ denetçi ve sertifika maliyetleri toplamı Vegan - Vejetaryen Belgesi Fiyatı olarak değerlendirilir.


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Sorumluluğu


Denetim ve Belgelendirme uygun olarak tamamlayarak Vegan/Vejetaryen Belgesine sahip olan kuruluşlar, Başvuru ve Denetim aşamasında bildirdikleri, beyan ettikleri ve uyguladıkları yapının uygunluğun sürdürülmesinden sorumludurlar. Uygunluğun sürdürülmesinden Vegan/Vejetaryen Belgesine sahip olan kuruluşlar sorumlu olup ISQ hiçbir şart ve koşulda sorumlu tutulamaz. ISQ’ nun, uluslararası uygunluk değerlendirmesi standartları/kriterleri gereği, denetim aşaması haricinde sorumluluğu yoktur.


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası’ nin Akreditasyonu Ve Geçerliliği


Vegan, Vejetaryen Belgelendirmesi gönüllülük prensibine dayanır.


Belge talep eden üretici kuruluşlar bu belgeleri onaylı ya da yetkin otoritelerden almak şartı ile güvenli belgelendirme yapma imkanına sahiptirler.


ISQ Belgelendirme Uluslararası geçerlilik ve kabul görme ihtiyacını, NATACCS-Uluslararası Doğal Akreditasyon Organizasyonundan(International Natural Accreditation Service-www.naturalaccreditation.org) akredite olarak sağlamıştır.


Güven ve tercih nedeni olan Akreditasyonumuz, belgelerimizin uluslarası tanınırlığı, prestiji ve kabul edilirliğini sağlayarak diğer Vegan, Vejetaryen belgelerinden de ayrı bir konuma ve değere sahiptir. ISQ, ISQ-NAP7 Vegan - Vejetaryen Belgesi, Türkiye’ de tek akreditasyonlu belgedir.


Akreditasyon Sertifikamıza, http://www.naturalaccreditation.org/download/npcb-0002-isq-nataccs-natural-accreditation-certificate.pdf linkinden ulaşabilirsiniz.


ISQ-NAP 7 Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası’ nin Diğer Vegan - Vejetaryen Belgeleri ile Farkı Nedir ?


ISQ tarafından yayınlanan ISQ-NAP 7 Vegan-Vejetaryen standardı kriterlerince kontrol ve belgelendirme sürecini tamamlayan, NATACCS Uluslararası Akreditasyona sahip olan ISQ Vegan, Vejetaryen belgelerin diğer Vegan-Vejetaryen belgelerinden farkı uluslararası tanınan, kabul edilen bir belge olmasıdır. Dünyada genellikle, lokal sivil toplum kuruluşları tarafından yaygın olarak verilmektedir.


Ürünleriniz, ISQ markası güvencesi altında verilen VEGAN/VEJETARYEN Belgesi ile global pazarda prestij ve güven kazanacaktır.


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Denetimi Nasıl Olur ?


Başvuru yapan kuruluşlar, Başvuru, Teklif ve Sözleşme sürecinden sonra ISQ Denetim Departmanı ile anlaştıkları tarihte ürün çeşidine bağlı olarak en az 1 gün denetime tabi tutulurlar.


Denetimde, ürün, üretim süreçleri, altyapı, çevre ve son ürün test raporları ISQ Denetçisi/Denetçileri tarafından incelenir. Denetim incelemesi sonucunda karşılaşılan uygunsuzluklar kuruluşa bildirilir. Kuruluşun en fazla 3 ay içerisinde uygunsuzlukları gidermesi gereği bildirilir ve denetim raporu kuruluş yetkililerine teslim edilerek denetim neticelendirilir.


ISO 9001 Belgesi ile Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Farkı Nedir ?


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası ile ISO 9001 Belgesi direkt alakalı değildir. Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Uygulamaları için kuruluşlar işletmelerinde her hangi bir Kalite Yönetim Sistemi uygulayarak ürünlerini disiplinize bir sistemin parçası haline getirerek değer katarlar. ISO 9001 Belgesi Kalite Yönetim Sistemi de bu ihtiyaç dâhilinde kullanılabilmektedir.


ISO 22000 Belgesi ile Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Farkı Nedir ?


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası ile ISO 22000 Belgesi vb. gıda güvenliği yönetim sistemleri vegan, vejetaryen gıda üretimi yapan kuruluşlar için zorunlu gereksinidir, ihitiyaçtır. Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Uygulamaları için kuruluşlar işletmelerinde her hangi bir Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi uygulayarak bunlar; ISO 22000, HACCP, BRC, IFS vb. olabilir, ürünlerini hijyen ve sanitasyon uygulamaları ile güvenli hale getirirler. Buda tüketici nezdinde değer kazanmasına tercih edilmesine neden olur.


GMP Belgesi ile Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası Farkı Nedir ?


Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası ile GMP İyi üretim uygulamaları gıda güvenliği yönetim sistemini güçlendiren, detaylı bir şekle sokan uygulamalar ile üretimi yapan kuruluşa ve ürüne değer katar. GMP Belgesi zorunlu bir ihtiyaç olmamakla birlikte isteğe bağlı uygulanabilmektedir.


Vegan - Vejetaryen Logosu Nasıl Kullanılır ?


ISQ Belgelendirme tarafından Vegan, Vejetaryen Belgesi/Sertifikası tescillenerek lisans almaya/sertifika hak kazanan kuruluşlara, ISQ-VEGAN, ISQ-VEJETARYEN Logosu, ISQ Vegan-Vejetaryen Logo Kullanım Talimatı uygulanacak şekilde verilmektedir. Kuruluşlar Logoları, lisans/sertifika/belge kapsamlarına uygun olarak logo kullanım talimatı ile belirtildiği şekilde kullanmak zorundadırlar.


Logo kullanım hakkı elde eden kuruluşlar web sitemizin “www.veganvejetaryen.org/logolar” bölümünden ilgili logolarını indirebilirler.


UYARI: Lütfen yetkiniz yok ise logoları indirip kullanmayınız !


Logoların yetkisiz kullanımı durumunda ISQ yasal yollara başvurmaktadır.


Örnek Vegan - Vejetaryen Belgesi


Örnek Vegan Belgesi için tıklayınız


Örnek Vejetaryen Belgesi için tıklayınız


Örnek Vegan-Vejetaryen Belgesi için tıklayınız